مقدمه

 

پرونده ای برای فعالیتهای قرآنی موسسات  آستان قدس

 

ارجمندی راد

 

همه می دانیم زندگی براساس آموزه های قرآنی ،زندگیی برپایه ی  آرامش و عدالت و اطمینان خاطراست. و جامعه ای که پیرو قرآن و آموزه های نابش باشد خواهند توانست رفتار اجتماعی و دینی خود را  بر طبق آن پیاده کرده و به سعادتی ابدی برسند. در روایات متعدد آمده است که اگر می خواهید نجات یابید به قرآن و اهل بیت تمسک جویید دو ریسمانی که خداوند برای نجات انسانها فرستاده است. و در جلد دوم عیون الاخبار الرضا(ع) می خوانیم : "قرآن ،ریسمان محکم الهی  است به آن متوسل شوید  که برجسته و  کامل آن است و سالک خود را به بهشت می رساند و از دوزخ نجات می دهد  .در طول زمان کهنه نمی شود ودر هر زمانی  تازه و جدید است" انس به قرآن از نگاه به آن تا تدبر و در کلماتش دارای آثار و برکات فراوانیست. و زندگی  دینی و تربیت قرآنی و لازمه هر جامعه ایست که خواستاررسیدن به چنین برکات معنویست. و در این بین استان قدس رضوی ، همواره بعنوان خادمی برای خدمت گذاری به زائرین آقا علی بن موسی الرضا مسئول و متولی حفظ و ترویج این کتاب آسمانی ست.و بعلت انتساب به امام معصوم ، رسالت خود را سنگین تر نیز می داند.

 با  نگاهی اجمالی به عملکرد آستان قدس رضوی درمی  یابیم این مجموعه  عظیم  مذهبی، همواره در عرصه ‏فعالیتهای قرآنی پیشگام  بوده است.واضح است که چنین دستاوردی به آسانی بدست نیامده، و حاصل مدیریتی توانمند و آینده ‏‏‌نگر ونیز بهره گیری از یک مهندسی ‏فرهنگی دقیق  است..

و از نگاهی دیگر با مرور سابقه ‏جلسات قرآنی شکل یافته در مسجد گوهرشاد، می توان دریافت ‏برگزاری جلسات قرآنی، ‏از ابتدا توسط مردم و به صورت خودجوش  انجام می شد.که در این راستا ، آستان قدس ‏رضوی در ‏برنامه‌ریزی کلان فرهنگی، تشکیلات قرآنی منسجمی را ایجاد نمود.‏

مهمترین ویژگی  فعالیت‌های قرآنی آستان قدس رضوی، همراهی قرآن و عترت است.اینکه جلسات تلاوت و تفسیر قرآن در این حرم امن برگزار شود و نوای وحی مایه ی  آرامش و معنویت بیشتر زائر شود و او را به معرفت و آگاهی برساند هدفیست  که همواره دنبال می شود.چرا که بنا به روایات تبیین قرآن از شئون امام معصوم است 

از  ‏ویژگی دیگر فعالیت‌های قرآنی این ‏آستان مقدس، گستردگی و برنامه‌ریزی نظام مند آن ‏است.  فعالیت‌های قرآنی به چهار گروه آموزشی ،  پژوهشی و مطالعاتی،فرهنگی و ‏تبلیغی ،  و نیز فعالیتهای انتشاراتی و رایانه ای  تقسیم می گردند ‏که در ادامه، فعالیت های آموزشی به 3 بخش «آموزش عمومی یا نهضت قرآن آموزی»، ‏‏‏«آموزش تخصصی»، «آموزش نیروی انسانی» و فعالیت‌های تبلیغی  به 8 عنوان ‏شامل «مسابقات و جشنواره‌ها»، ‏‏«جلسات، محافل و همایشهای قرآنی»، «نمایشگاه‌ها»، ‏‏«اطلاع رسانی»، «هنری و ادبی»، «تجلیل و تقدیر»، «توزیع، اهدا ‏و عرضه ‏محصولات قرآنی»، «سمعی و بصری» تفکیک گردیده اند وآستان قدس رضوی در قالب ‏یک سازمان گسترده‌ و با ‏نظم اداری و در تمام ابعاد آموزشی، پژوهشی و در نهایت تبلیغی ‏و ترویجی به فعالیت  قرآنی مشغول است.‏

 

 

در رویکرد آموزشی ، دارالقرآن آستان قدس رضوی ،در گروه فعالیتهای قرآنی با رویکرد پژوهشی ، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس ‏رضوی، و در کنار این مجموعه، دانشگاه علوم اسلامی رضوی ،در رویکرد تبلیغی،ترویجی ‏فعالیت‌های  مربوط به سازمان موزه ها، اسناد و کتابخانه‌های ‏آستان و نیز فعالیتهای معاونت تبلیغات در داخل حرم را می توان مثال زد.

در هنر و معماری، خود حرم مطهر امام رضا(ع) راباید  بی نظیرترین مجموعه ‏هنرهای قرآنی در جهان اسلام ‏دانست؛ چرا که در آن مجموعه منحصر بفردی از هنر ‏دوره‌های مختلف تاریخی و در قالب بیش از 20 هنر دستی، از ‏کاشیکاری گرفته تا کتیبه متنوع وجود دارد.

در زمینه گستردگی فعالیت‌های ترویجی حرم باید اشاره کرد   که ‏تنها در ‏ماه مبارک رمضان،  حداقل 500 هزار نفر مخاطب قرآنی دارد. آمار حاکی از ‏آنست که بیش از 5/1 ملیون نفر در سال، تنها ‏مخاطب برنامه‌های قرآنی آستان قدس ‏رضوی هستند و بر طبق نظر سنجی های انجام شده، 70 درصد این مخاطبان را ‏زائران ‏تشکیل می‌دهند. این اعداد نتیجه عملیات قرآنی گسترده ای است که در طول سال با برپایی ‏بیش از 1500 محفل ‏قرآنی و بیش از 5 هزار تلاوت قرآن، در حرم مطهر صورت می ‏پذیرد.‏

با اندکی تامل در می یابیم که تمام این فعالیتها دارای یک نقطه ‏مشترک هستند و آن شکل ‏گیریشان در بستر حرم مطهر حضرت رضا(ع) است.دانشگاه ‏علوم رضوی در داخل اماکن متبرکه، بنیاد پژوهش ها  در ‏ورودی شیخ طبرسی، موزه ‏قرآن در صحن کوثر، کتابخانه تخصصی قرآن در جنب صحن جمهوری و دارالقرآن کریم ‏در ‏داخل این صحن و همچنین مسجد گوهرشاد بعنوان یک پایگاه قرآنی که تمام این ها ‏نشان دهنده همراهی قرآن و عترت و تاثیر ‏عظیم آموزشی و تبلیغی آن است ونیز اشاره ای ‏نیز بر فرهنگ وقف دارد.

همچنین بعنوان مثال ،چاپ کتب قرآنی متعدد در انتشارات به نشر، ‏تاسیس  ‏چاپخانه بین‌المللی قرآن کریم و انتشار نفیس ترین قرآن‌های موجود در کشور و منطقه، ‏برگزاری دوسالانه تذهیب‌های ‏قرآنی توسط موسسه آفرینش‌های هنری وتکثیر برنامه های ‏تلاوت و سخنرانی  و نیز طراحی نرم افزارهای قرآنی توسط ‏اداره صوت وتصویر و... ‏از دیگرفعالیتهای قرآنی ازآستان قدس رضویست.‏

در ادامه به صورتی جزیی تر به هر زیرمجموعه پرداخته خواهد شد.