پرونده قران
پرونده ای برای تلاشهای قرآنی در جوار عترت
الهه ارجمندی راد
مقدمه :
همه ما آثار مفید فرامین قرآن را بارها شنیده و درک کرده ایم و می دانیم انطباق زندگی شخصی و اجتماعی بر اساس آموزه های ناب قرآن هدف والاییست که باید دنبال کرد. همان ریسمان محکم الهی که باید برای نجات از کج روی ها به آن چنگ زد.قرآن تنها یک کتاب آسمانی نیست که گهگاه برای کسب آرامش و ارتباط با خدا به سراغ آن رفت. بلکه به جرات می توان گفت برنامه منظم و مدونیست برای تمام مسیر زندگی ، اگر به فهم درستی از آن برسیم. والبته انس با آن نیز برکات فراوانی دارد.
در جلد دوم عیون الاخبار الرضا(ع) می خوانیم : "قرآن ،ریسمان محکم الهی است به آن متوسل شوید که برجسته و کامل آن است و سالک خود را به بهشت می رساند و از دوزخ نجات می دهد .در طول زمان کهنه نمی شود ودر هر زمانی تازه و جدید است" .
زندگی دینی و تربیت قرآنی لازمه هر جامعه ایست که خواستاررسیدن به برکات معنوی این کتاب آسمانی باشند.قدم اول در این راه، تلاوت قرآن و آشنایی و انس با متن آنست.که با تدبر و تامل در معنای آن می توان به تزکیه و تربیت دینی رسید.
در کنار تمام مراکز دینی و فرهنگی نقش ترویجی و آموزشی آستان قدس رضوی پررنگ تر است. سندهای قرآنی وقفی و لازمه هم جواری قرآن و عترت ، همان دوریسمان محکم الهی ، موجب شد فعالیتهای قرآنی در حرم امام رضا(ع)، پایه ریزی و مسئولیت آستان قدس را بعنوان متولی این امر خطیر سنگین تر شود.با نگاهی اجمالی به عملکرد آستان قدس رضوی خواهیم دید این مجموعه عظیم مذهبی، همواره در عرصه فعالیتهای قرآنی پیشگام بوده است. چنین دستاوردی حاصل مدیریت توانمند مسئولین آستان قدس ونیز بهره گیری از یک طرح جامع فرهنگی است..
از طرفی با مرور سابقه جلسات قرآنی شکل یافته در مسجد گوهرشاد، می توان دریافت برگزاری جلسات قرآنی، از ابتدا توسط مردم و به صورت خودجوش انجام می شد.که در این راستا ، آستان قدس رضوی در برنامه‌ریزی کلان فرهنگی، تشکیلات قرآنی منسجمی را ایجاد کرد.از جمله ویژگی های فعالیتهای قرآنی این آستان مقدس، گستردگی آن است، بطوریکه فعالیتهای قرآنی به چهار گروه آموزشی ، پژوهشی و مطالعاتی،فرهنگی و تبلیغی ، و نیز فعالیتهای انتشاراتی و رایانه ای تقسیم می شوند.
.آمار نشان می دهد. که بیش از 5/1 ملیون نفر در سال، تنها مخاطب برنامه‌های قرآنی آستان قدس رضوی هستند و بر طبق نظر سنجی های انجام شده، 70 درصد این مخاطبان را زائران تشکیل می‌دهند. این اعداد نتیجه عملیات قرآنی گسترده ای است که در طول سال با برپایی بیش از 1500 محفل قرآنی و بیش از 5 هزار تلاوت قرآن، در حرم مطهر صورت می پذیرد.
تمام این فعالیتها دارای یک نقطه مشترک هستند و آن شکل گیریشان در بستر حرم مطهر حضرت رضا(ع) است.دانشگاه علوم رضوی در داخل اماکن متبرکه، بنیاد پژوهش ها در ورودی شیخ طبرسی، موزه قرآن در صحن کوثر، کتابخانه تخصصی قرآن در جنب صحن جمهوری و دارالقرآن کریم در داخل این صحن و همچنین مسجد گوهرشاد بعنوان یک پایگاه قرآنی که تمام این ها نشان دهنده همراهی قرآن و عترت و تاثیر عظیم آموزشی و تبلیغی آن است ونیز اشاره ای نیز بر فرهنگ وقف دارد.
1- اداره ای برای علوم قرآنی
مقدمه:
در رویکرد آموزشی فعالیتهای قرآنی آستان قدس ،اداره علوم قرآن و حدیث نقش پررنگ تری دارد.این اداره به عنوان متولی برگزار کننده جلسات، نشست های قرآنی و دوره های آموزشی ونیز مسابقات و جشنواره های قرآنی سهم بسزایی در جذب مخاطب و تربیت دینی وی دارد. هر آنچه به جلسات قرآنی، سخنرانی و تفسیر و کلاس و کارگاههای آموزشی در حوزه قرآنی و معارف دینی مربوط می شود از وظایف این اداره است که در دارالقرآن و مسجد گوهرشاد، و دیگر بخش های حرم برنامه های خود را پیاده می کند.که در بین دارالقرآن با بخش های مهدالرضا، سمعی و بصری، هنرهای قرآنی،مشاوره مذهبی،کتابخانه و..بعنوان مکانی دایمی برای این برپایی جلسات و کارگاههای قرآنی ، نقش بسیار مهمی دارد.
دارالقرآن کریم،چند پله پایین تر از صحن جمهوری
صحن جمهوري كه مي رويد شاید تا به حال زياد ازجلوي اين تابلو رد شدید
،" دارالقرآن الكريم" اما شايد هيچ وقت كنجكاو نشديد بدانید آنجا چه خبرست. شايد هم رفتيد دور اتاق هاي آن گشتيد و برايتان جذاب نبوده و از همان راه برگشتید. بد نیست اين بار كه مي روید زيارت، دقيق تر به همه بخش هاي حرم نگاه كنید. حيف است مجاور باشي و نداني اينجا چه خبرست و یا زائر باشی و از فعالیتهایی که برای زائر انجام می شود بی اطلاع باشید.
از پله هاي دارالقرآن كه پايين مياييد يك ايوان را رد مي كنيد و مي رسيد به يك محوطه ي صحن مانند كه دورتادور آن اتاقهايي ست...وسط آن رطل های قرآن صف کشیده اند و گویا جلسه تلاوت قرآنیست.حالا مي توان دورتادور آنجا بچرخيد و با اين فضاي معنوي و جديد آشنا شويد.مانند بخش سمعی و بصری ، کارگاه مهدالرضا،بخش مشاوره دینی ، کتابخانه و...
آشتی کودکان با قرآن...
اگر مسیرتان را تا گوشه سمت چپ دارالقرآن کج کنی ،صداي بچه ها شما را مي كشاند داخل اتاق، می خواهید سرک بکشید و بدانید اینجا چه خبرست.. " مهد الرضا" ، گوشه اي دنج ،جالب و مفرح براي بچه ها، فضاي يك مهد كودك براي كودكاني كه زيارت پدر و مادر شايد آنها را خسته كند. و حتي مي توانند دوساعتي آنجا با نقاشي و قصه ، از آموزه هاي ديني هم بهر ه اي بگيرند بعد با يك خاطره زيبا و يك شكلات با پدر و مادرشان راهي شوند. این کارگاهها در دونوبت صبح و بعد از ظهر پذیرای 60 الی 150 نفر در روزند.گویا کودکان در اینجا فقط وقت نمی گذرانند و غیر از بازی قرآنی و یادگیری کاردستی، کارگاه قصه و حفظ سوره دارند.در آخر هم کارگاه پویا نمایی... کمی بعد هم مادر کودک با هماهنگی دنبال فرزندش می آید. آداب زیارت، صلوات خاصه حضرت رضا(ع)، احكام نماز و وضو در قالب قصه، نیایش و دانستنی‌های قرآن، آیات و احادیث كاربردی، امام‌شناسی آن چیزهاییست که در این کارگاه آموخته می شود.
فعالیتهای قرآنی دارلقران به همین جا ختم نمی شود .و به شکل مستمرتنها در یک برنامه با نام «مهدالرضا» و با مخاطبان گروه سنی پیش دبستانی، در 10 استان و 24 شهر کشور، سالیانه بیش از 10 هزار قرآن آموزنونهال تربیت میشوند. در این دوره ها "کتاب کار کودک 2 قرآن آموزی با بازی و روان آموزی " که پراست از تصاویر رنگارنگ و قصه های شاد تدریس می شود.کودکان تمام حروف را درقالب داستان یاد می گیرند و جالبست در پایان پیش دبستانی می توانند براحتی سی جزئ قران را بخوانند و در یادگیری ساید درسها هم موفق ترند.در پایان سال هم در جشنواره نسیم بهشت در رشته های روخوانی و حفظ حدیث رقابت می کنند و به اردو می روند.
هنر در خدمت قرآن
..در طرف ديگر صحن کوچک دارالقرآن چشمتان مي خورد به چند تابلو... جلوتر كه مي رويد شاید فكر كنيد نمايشگاه خط و نقاشيست.
" واحد هنرهاي قرآني"...چند تابلوي زيباي معرق و خط با تزييناتي با شمع و پارچه می بینید.وارد اتاق اصلي آن كه مي شويدمی بینید بيشتر شبيه كارگاهست . ميزهاي كار و افرادي كه مشغول كارند. ديوارها پراست از تذهيب و نقاشي و مشبك و معرق. كنجكاويد بيشتر بدانيد...و مي پرسيد.. : اينجا هم آموزش است هم ابزار و تجهيزات براي آنها كه دوست دارند در روزهاي زيارت و سفرشان در تكميل و خلق اثري سهيم شوند و آن را به حرم هديه دهند.آنوقت ديوارهاي اينجا و ساير اتاقها پرمي شود با عطر هنر و معنويت آن... احاديث و جملات قرآني و يا مرتبط با امام رضا ... همینطور كارگاه تذهيب هم در اين مركز قرآنی برای علاقمندان به هنر فعال شده که زائرين بارگاه مطهر حضرت رضا(ع) با مراجعه به اين كارگاه آيات و روايات ائمه معصومين(عليهم السلام) را با هدايت اساتيد فن تذهيب می كنند .
در اين بين معرقي از تصوير گنبد و پنجره و سقاخانه نگاه را مي كشد به سمت خودش . تابلوي تجلي افاق است .. كه چند هنرمند تا ولادت امام در سال گذشته تمامش كردند...شروع كلاس هاي آموزش اول فروردین است. ترغیب می شوید برای یادگیری ...دل كندن از هنر ،آن هم هنر سبز اينجا مشكلست.تا بيرون كه مي آييد هنوز تصویر تابلوها در ذهنتان مانده...
آموزش در کارگاهها، انس با قرآن
کارگاه های اینجا شامل تصحیح قرائت، کارگاه تفسیر، ترجمه و مفاهیم و کارگاه نهج‌البلاغه است.روخوانی ، روانخوانی، تجوید و حفظ در دارالقرآن تمرین می شود، چه در اینجا چه در دارالقرآن شماره دو در خیابان وکیل آباد مشهد و نیز موقوفات سایر شهرها و بعضی مساجد.
آموزش انحصاری دوره های حفظ قرآن ، برگزاری سلسله جلسات تدبر قرآنی ، تدبر در سیره اهل بیت، جلسات کرسی تفسیر در سطح مشهد و تفسیر ساختاری با هدف تامل در مفهوم قرآن، جنگ های قرآنی برای آموزش دینی کودکان ، برگزاري نشستهاي هنر قراني و مسابقات هنري و فرهنگي هم از تلاش های بخش آموزش است.
از جمله مواردی که امسال انجام شده نیز می توان موارد زیر را می توان نام برد:
برگزاری جشنواره سراسری علوم قرآن و حدیث امام رضا(ع) ،برپایی کارگاه تفسیر و تدبر موضوعی قرآن كارگاه های تجویدالصلاة، مشاوره قرائت، آشنایی با نهج‌البلاغه، آشنایی با صحیفه سجادیه، آشنایی با حدیث و دانش‌های حدیثی، عصر غیبت و اعجاز علمی،برگزاری مسابقه قرآنی فرشتگان آسمانی و مراسم جوانه‌های معرفت ویژه كودكان و نوجوانان ، مسابقه هدایت رضوان با موضوع قرآن ویژه كاركنان آستان قدس ، مسابقه حدیثی نیایش ازسخنان گوهربار امام سجاد(ع) ....
بد نیست بدانید صدو ده هزار نفر در دوره های آموزشی دارالقرآن در طول سال ثبت نام می كنند كه علاوه بر حرم مطهر و شصت مسجد سطح شهر مشهد ، ده استان و 24 شهر دیگر را نیز شامل می شود.
نشر ، حفظ کتاب آسمانی
در کنار تمام تلاشهای وسیع آموزشی اداره علوم قرآنی نشر کتب قرآنی و تدوین نرم افزاردینی به منظور ترویج ، حفظ و آموزش بهترعلوم دینی نیز در اولویت قرار می گیرد
ایجاد نرم افزار خانه وحی مشتمل بر تلاوت قاریان مصری در حرم و کتابچه خانه وحی شامل فعالیتهای قرانی موسسات آستان قدس به سه زبان ونشر کتابهای الکترونیکی تنها بخشی از فعالیتهای عظیم اداره علوم قرآنی دانست .
لوح فشرده " نغمه توحید "مشتمل بر نماز مقام معظم رهبری و ترتیل 5 جز قرآن استاد منشاوی، سی دی " یک آسمون ستاره " بهمراه کارت حدیث که منبع مسابقه قرآنی کودکان و نیز کتاب چهل حدیث خانواده هم از دیگر محصولات فرهنگی این اداره است.
محافلی با شکوه برای انس
تامین قاری و هماهنگی قاریان برای تمام برنامه های دینی حرم ، تلاوت قرآن و اذان شرعی بصورت زنده در رواق امام خمینی در حضور زائر، برگزاری محافل قرآنی در طول سال مانند ترتیل خوانی پس از نماز صبح، محفل انس با قرآن پس از نماز مغرب و عشا در ایوان مقصوره مسجدگوهرشاد ، ان چیزهاییست که هرروزه با تلاش اداره علوم قرآنی انجام می شود.
آنچه در برنامه های اخیر این بخش پررنگ تراست، برگزاری نشست ها و بزرگترین محافل تلاوت قرآن با حضور قرای بین المللی است. کنار هم قرار گرقتن قاریان شیعه و سنی که هردو یک کتاب آسمانی را تلاوت کرده و زبانی واحد دارند ، این برنامه قرآنی که با نوای قاریان شیعه و سنی اجرا می‌شود، در پاسخ به فکر غلط تفاوت قرآن اهل تشیع و حفظ سنت جدایی ناپذیری قرآن و عترت است.
برگزاری محافل بزرگ قرآنی در شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان با ترتیل خوانی قاریان بین‌المللی. در یازدهم ذی‌القعده همزمان با میلاد امام رضا در صحن جامع رضوی با شرکت قاریانی از ایران، عراق و مصر وحضور انبوه زایرین . و نیز محفل عظیم قرآنی در شب عاشورا بنا به سنت شب زنده داری امام حسین و تلاوت قرآن در این شب ار جمله مراسم مناسبتی خاص است.
2- موسسه آفرینش های هنری
موسسه افرینش های هنری آستان قدس در بخش هنری ، تبلیغی فعالیتی پیگیرو جدی دارد.از اقدامات قرآنی این موسسه می توان پرداخت به جنبه های زیباشناختی قرآن بویژه در حوزه ی خطاطی و تذهیب اشاره کرد.اینجا در این موسسه ، هنر در کنار برخورداری از ویژگی های زیبایی شناسی اهداف والای معنوی را دنبال می کند.شاید بتوان گفت هنر با روح قرآن پیوند خورده و به خدمت تربیت دینی در می آید.موسسه آفرینش ها در کنار خلق آثارهنری دینی و آموزش آن در مکتب هنر رضوان ، باید در حفظ و معرفی اثار هنری حرم تلاش کند. از کتیبه های قرآنی صحن عتیق گرفته تا خطوط ثلث مسجد گوهرشاد... این معرفی گاهی برگزاری نمایشگاههایی از نسخ خطی و تذهیب قرآنی ست گاهی در نگارخانه رضوان و گاهی در سایر شهرها و کشورها .
همکاری و حضور فعال در برپایی نمایشگاه توانمندی های قرآنی آستان قدس 'خانه وحی" که شامل برگزاري كارگاه‌هاي هنرهاي قرآني نظیر خوشنويسي، تذهيب، معرق كاري و نقاشي ،کارگاه‌هاي مرمت نسخ قرآني و مثني‌سازي آثار نفيس قرآني و معرفي معماري اسلامي ايراني حرم مطهردر محل نمایشگاه تلاشی از اساتید مکتب هنر رضوان موسسه بود.همینطور چهارمین دوره برگزاری برنامه کتابت بندگی با حضور 50 خوشنویس برجسته خراسان رضوی به منظور کتابت آیات و احادیث اقدامی دیگر در خانه ی وحی بود.
دوسالانه ی تذهیب های قرآنی تلاشی دیگر در حفظ آثار قرآنی و پیوند هنر معاصر و گذشته است که شاخص ترین فعالیت قرآنی موسسه است. که این دوسالانه تذهیب های قرآنی مکاتب هنری گذشته را زنده کرده و از نو به هنرمندان معرفی می کند.
3- بنیاد پژوهش های اسلامی
تالیف "المعجم نی فقه لغة القرآن و سر بلاغة " باارزش ترین فعالیت قرآنی بنیاد پژوهش های اسلامیست.کتابی جامع و بی نظیر درباره ی قرآن کریم که در آن مدخل ها بر اساس ریشه کلمات قران و به ترتیب الفبایی تنظیم شده و هر مدخل از جنبه های لغوی و تفسیری و... بررسی شده است. چاپ 6 جلد مجموعه " نصوص فی علوم القران " نیز اقدام ارزشمند دیگری از بنیاد است.
بنیاد در مجموع با انتشار 348 جلد کتاب در شمارگان 629 هزار و صد نسخه تنها در حوزه قرانی بعنوان مرکز مهم پژوهشی در سطح بین المللی شناخته شده است. گروه قرآن بنیاد با 20 پژوهشگر فعال طرح های پژوهشی با ارزشی مانند چاپ 28 برگ زرین از قرآن های نفیس استان قدس و چاپ "فرهنگ نام قرآنی "در 5 جلد را انجام داده است. نشریه مشکات در گرایش قرآن و حدیث نیز عنوان فصلنامه علمی پژوهشی بنیاد است که امروزه نشریه ای شناخته شده در محافل علمی – قرآنی می باشد.
4-قرآن محوری در دانشگاه علوم اسلامی رضوی
از افتخارات قرآنی دانشگاه علوم اسلامی رضوی در ترویج مبانی قرآن کریم ،تحقیقات دانشجویی و پایان نامه هایی ست که در زمینه قرآنی صورت گرفته و شامل 94 دفاع کارشناسی ارشد و 8 دفاع دکتری بوده است.سایر فعالیتهای قرآنی دانشگاه نیز تشکیل کانون های دانشجویی قرآن و عترت و انجام فعالیتهایی نظیر
برگزاری مسابقات قرآنی و جلسات هفتگی تلاوت،برپایی دوره های ترتیل، تفسیر و حفظ و... قرآن کریم و نیز گردآوری نرم افزارها و سایر محصولات فرهنگی قرآنی و نیز اطلاع رسانی و پوشش های خبری قرآنی و... است.همچنین این دانشگاه با رونمایی چهار کتاب " قران و زیبایی شناسی"، "اشنایی با اصول علم رجال" ،" عوامل تشخیص موضوعات احکام و " مهارت تغییر رفتار در اموزه های دینی " و نیز کسب رتبه سومین نشریه علمی پژوهشی برای نشریه " اموزه های فقه مدنی" در بیستمین جشنواره بین المللی قران کریم حضوری فعال داشت.
5- حوزه نشر در فعالیتهای قرانی
ترویج تعالیم قرانی و معارف دینی نمی نقش حوزه نشر بسیار حساس و حیاتی ست که باید بطور خاص به آن پرداخته شود. بخصوص که اکثریت حوزه نشر استان قدس بر پایه ی قران و عترت است.بگونه ایکه با انتشار سالانه بیش از سه میلیون نسخه کتب دینی نقش به سزایی در ترویج معارف اسلامی دارد.نهادهایی نظیر موسسات چاپ و انشارات به نشر ، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، ادارات معاونت تبلیغات و ارتباطات اسلامی، سازمان کتابخانه ها و موزه ها ، موسسه فرهنگی قدس، موسسه آفرینش های هنری، بنیاد پژوهش ها و... که همه در حوزه انتشارات معارف دینی فعالند.از جمله این فعالیتهای بارز می توان به چاپ قران نفیس در قطع های مختلف و تذهیب های نفیس بخط ارسنجانی و یا نیریزی در تیراژ میلیونی و نیز20 هزار جلد قران یک شکل برای صحن ها و رواق های حرم.
در این بین مسئولیت پر رنگی را در بخش نشرو نیز چاپ در موسسه انتشارات" به نشر " داریم.
ساماندهی به کتابهای موجود در حوزه اماکن متبرکه ، چاپ قرآن و مفاتیح مخصوص حرم از جمله فعالیتهای اولیه " به نشر " بود.این موسسه ترکیبی از سه بخش نشر، چاپ و توزیع محصولات.
واحد چاپخانه شامل چاپخانه تخصصی قرآن با تجهیزات ویژه، چاپخانه افست قدیمی و چاپخانه صنعتی برای لفاف های صنعتی و..است.
کارنامه کاری به نشر را که ورق زنیم خواهیم دید تا سال 91 تنها در حوزه دین و مذهب ،چاپ 1081 و در نیمه نخست سال جاری 61 عنوان کتاب را دارد که آمار قابل قبولیست.در کنار آمار درخشان هرساله چاپ کتاب به نشر ، همکاری سازنده در برگزاری نمایشگاههای بین المللی قرآن کریم ، فعالیتی قرآنی از این مجموعه است. بطوریکه انتشارات به نشردر دوره های مختلف نمایشگاه بین المللی قران کریم که همه ساله در ایام ماه مبارک رمضان در تهران برگزار می شود، مسئولیت ناشران حاضر در نمایشگاه را به عهده داشته و در برگزاری چند دوره نمایشگاه کتاب خراسان رضوی و نمایشگاه قرآن و عترت در مشهد ، همکاری فعال داشته است .در سال جاری نیز ، موسسه چاپ و انتشارات ، در هفتمین نمایشگاه بین المللی قران و عترت مشهد با ارائه بیش از 200عنوان کتاب و تیراژ بالغ بر 3 هزار جلد حضوری چشمگیر داشت.
مرکز چاپ و نشر قران کریم وابسته به موسسه" به نشر" بعنوان بزرگترین چاپخانه ی تخصصی قران در خاورمیانه و با ظرفیت چاپ سالانه بیش از ده میلیون قران و کتب ادعیه است. که در واحد پیش از چاپ آن از نرم افزارهای روز دنیا برای طراحی و مونتاژ قران کریم و کتب ادعیه استفاده می شود. چاپ روی گلاسه مرغوب انجام شده و در دستگاههای جلد ساز طلاکوب تجلید با بهترین کیفیت جلد می شوند.
6- سازمان کتابخانه و موزه ها و مرکز اسناد نسخ خطی
کتابخانه سرمایه ای است عظیم برای حفظ نسخ قدیمی قرآنی و کتب ارزشمند دینی برای ارتقای معرفت جامعه
در این بین مهمترین فعالیت سازمان کتابخانه های استان قدس ، تاسیس کتابخانه تخصصی قرآن و حدیث برای رفع نیاز طلاب و دانشجویان و سایر علاقه مندان علوم قرانی بود. در این کتابخانه، تمامي ابزار لازم در زمينه منابع چاپي و ديجيتال، آرشيو، اينترنت و نشريات در اختيار قرآن‌پژوهان قرار مي گيرد. تنها در این کتابخانه بیش از صدهزار جلد کتاب چاپی و خطی و نیز تمامی نشریات دیجیتال کشور وجود دارد.
با توجه به اينكه محوري‌ترين رسالت اين سازمان، نشر و گسترش«معارف رضوي» در سراسر جهان است، مهمترين تالاراز كتابخانه تخصصي اهل بيت(ع) به كتابخانه تخصصي امام رضا(ع) اختصاص دارد كه همزمان با راه‌اندازي كتابخانه اهل بيت(ع) توسعه يافته است.
در کنار نگهداری و امانت کتب، برای حفظ و مرمت اثار نفیس قرانی نیز باید تلاش کرد. در این مورد اداره مخطوطات به گردآوری، سازماندهی و اطلاع‌رسانی مصاحفه شریفه، کتابهای خطی در موضوع‌های مختلف، تهیه نسخه‌های عکسی و پشتیبان از قرآن های خطی، کتابهای چاپ سنگی، لوح فشرده منابع خطی ، تهیه میکروفیلم و فهرست نویسی می‌پردازد. وجود منابع ارزشمند و نفیس در این کتابخانه ،همواره مورد توجه مؤسسات پژوهشی و محقق داخل و خارج کشور بوده است.
در موزه مرکزی استان قدس نیز آثار قرآنی را در موزه ای جداگانه در گنجینه قرآن و نفایس دنبال می کنیم.
در این گنجینه مجموعا 77 قران خطی ، 8برگ قران بایسنقری، 14 جلد مرقع، 10 جلد لاکی روغنی و تعدادی وسایل کتابت در معرض دید عموم است.
آنچه آثار این موزه را متمایز می کند نگهداری آثار خطی نفیس و ارزشمندی چون 5قرآن منسوب به ائمه اطهار، شامل دستخط امام علی (ع) ، امام حسن(ع) ، امام حسین(ع) ، امام سجاد(ع) و امام رضا(ع) بر روی پوست آهو وبه خط کوفیست .همچنین بیش ار دوهزار نسخه قرآن چاپی در قطع سلطانی، رحلی ، وزیری ، جانمازی و طوماری در گنجینه قران های چاپی نگهداری می شود.
و نگاه سایرموسسات آستان قدس به قرآن :
در کنار مجموعه آموزشی اداره علوم قرانی ، پایگاهی علمی دیگری با نام بنیاد فرهنگی رضوی تاسیس شده که تربیت دینی را از پایه در سرلوحه کار خود قرار دهد.بطور کلی سياست تربيتي بنياد فرهنگي رضوي بر دو محور معنوي سازی فضاي آموزشي وايجاد نشاط و شادابي در قالب آموزه هاي ديني استواراست.این بنیاد
13 مركز آموزشي شامل 12 آموزشگاه در مقاطع پيش دبستاني، دبستان، راهنمايي و دبيرستان ويژه دختران و پسران در قالب مدارس امام رضا(ع) و يك مركز پژوهش سرا را در زيرمجموعه خود دارد. برگزاری برنامه های تلاوت قرآن،جلسات انس با قرآن در خارج ساعات آموزشی، کلاس های تابستانی قرآن و برپایی مسابقات قرآنی ، آموزش تجوید ، ترتیل و ... از جمله فعالیتهای قرآنی این مدارس است.در زمينه انس با قرآن، مدارس امام رضا(ع) اجراي طرح " تلاوت نور" را در دستور كار خود قرار داده است..
همگام با سایر موسسات آستان قدس، موسسه تربیت بدنی نیز، در کنار کلاس های ورزشی ،کلاس های آموزش قران را بصورت رایگان در سطح مقدماتی و پیشرفته و در قالب کلاس های تابستانی برگزار می کند. انجام فعالیتهای فرهنگی متناسب با سنت و سیره امام علی ابن موسی الرضا (ع) در محصولات و خدمات فرهنگی موسسه "خدمات مشاوره ای" نظیر تولید کتاب مهارتهای زندگی در سیره رضوی دیده می شود.
تولید بیش از 150 عنوان کتاب و نرم افزار چند رسانه ای، برگزاری 65 نشست تخصصی و 1700 کارگاه آموزشی، انجام 40 پژوهش و تحقیق کاربردی، تکثیر و عرضه بیش از 300000 نسخه محصول فرهنگی را نیز باید به شمار فعالیتهای فرهنگی موسسه خدمات مشاوره ای افزود. از دیگر فعالیتهای فرهنگی و تربیتی می توان در "حوزه شجر" ، برگزاری 9 عنوان فعالیت شامل برگزاری 25 جلسه شورای علمی و کمیسیون های مشورتی در خصوص طرح های حامی و حلقه های تربیتی تشکل ها و ارائه بسته های حمایتی،مشارکتی هفته جوان و انتظار، زیرسایه خورشید، آیین رویش، طرح آموزش فعالین فرهنگی، کنگره هنرمندان روستایی، مراسم اعتکاف فعالان فرهنگی، جشن روز جوان و اندیشه های آسمانی را نام برد.