مطلب پرونده موسسه استانه و آرامگاه
نگاهی به مؤسسه آستانه مباركه حسين بن موسي و آرامگاه شهيد مدرس:
کمی درنگ به دو حرم
الهه ارجمندی راد
مقدمه:
با عنایت به حكم ولي امر مسلمين حضرت آيت الله خامنه اي در 4 تير 1373 در پاسخ نامه نماينده ولي فقيه در خراسان حضرت آيت ا... واعظ طبسي ، آستان قدس رضوي همزمان توليت مرقد مطهر حضرت حسين بن موسي الكاظم (ع) در طبس و آرامگاه شهيد آيت ا... مدرس (ره) را برعهده گرفت و فعالیتهای عمرانی و فرهنگی گسترده ای با ایجادفضا های مناسب به منظور خدمات رسانی به زائرین و مجاورین انجام شد.و به این ترتیب نقطه عطفی در رشد اماکن متبرکه طبس و کاشمر شکل گرفته و به سبب مدیریت عالی اسلامی و نگاه عمیق مقام عظمی تولیت ، زمینه های تعالی فرهنگ و سیره اهل بیت ایجاد شد ه و موسسه آستانه مباركه حسين بن موسي و آرامگاه شهيد مدرس موظف به انجام این مسئولیت شد.
مؤسسه دارای یک دفتر در طبس جهت اجرای امور آستانه حضرت حسین بن موسی الکاظم(ع) و یک دفتر در کاشمر جهت اجرای امورات آرامگاه شهید آیت ا.. مدرس(ره) و 16 مجتمع رفاهی میان راهی امام رضا است.
از فعالیتهای موسسه آستانه و آرامگاه می توان به مواردی چون
احیای موقوفات،جمع آوری نذروات و مصرف آن در جهت اهداف موسسه ،برنامه ریزی برای مناسبتا های خاص،ایجاد تسهیلات رفاهی و معنوی برای زائرین،و انجام فعالیتهای فرهنگی در جهت سیاست های کلی آستان قدس اشاره کرد.
نگینی در طبس:
نام میقات الرضا اشناست همان نگيني كه در دل كوير مي‌درخشد و به زائران خسته از راه خوش آمد مي‌گويد. مكاني براي زيارت و آماده کردن دل تا رسیدن به امام. اينجا خانه‌ي برادر است، طبس،حرم موسی بن کاظم (ع)...
حسين بن موسى الكاظم عليهما السلام از جمله امام زادگانى است كه مورخّان او را از فرزندانِ بلافصل امام كاظم (ع) دانسته اند و به گفته ايشان، از مقام بلندى برخوردار بوده است.
"نقل است از امام جواد (ع) سئوال شد، كدام يك از عموهايتان نسبت به شما
بهتررفتار كردند؟ فرمود: حسين. حضرت امام رضا (ع) فرمود: به خدا سوگند، فرزندم
جواد درست گفته است؛ زيرا حسين نسبت به او خوش رفتارترين افراد بود."
گنبد فیروزه ای، گلدسته های زیبا، سقاخانه های با صفا و صحن و سرای
دلگشای حضرت ، در کنار سایر تسهیلات
اقامتی و رفاهی مناسب برای زائرین همگی از زیبایی های این منزل گاه زائران شهربهشت
است.
پس از بازسازی سال 63،اكنون حرم حسین بن موسی (ع) ، شامل گنبد و بارگاه، رواق‌ها، سالن جديدالاحداث و... بر اساس معماري اسلامي شکیلی است. آستان قدس رضوي در سال 1380، مبادرت به احداث كتابخانه‌ي حضرت کرد که. اين مجموعه‌ي فرهنگي نقش مهمي در غني‌سازي اوقات فراغت شهروندان و 7 ميليون زائري كه به طور سالانه به اين مكان مي‌آيند، دارد.
در این آستانه مباركه ، تاكنون بيش از 20 هزار مترمربع فضاي زيارتي، عبادتي و اقامتي احداث ، بیشتر از 3876 متر مربع كاشي در انواع و رنگ‌هاي مختلف براي تزئين بنا، 20 سازه آبنماي زيبا و یکصد و پنجاه اتاق اقامتي احداث شده است. دارالشفای آستانه،باغ رضوان و... همه و همه سایر امکانات این مجموعه است.و در نهایت سقاخانه ای با گنبد فیروزه ای که همان سقاخانه اسماعیل طلای صحن انقلاب را در ذهن، تداعی می کند.
قبری که زیارتگاه شد:
یک خط تاریخ:
خودش گفته بود قبرمن هرکجا باشد زیارتگاه خواهدشد. و همین گونه هم شد.سید شهیدی که نسبش به امام حسن مجتبی می رسد. هم مرد سیاست و مبارزه بود و هم دین...پس از آنکه رضا خان اجازه حضور به او در مجلس هفتم را نداد به مشهدو خواف تبعیدو و پس از 9 سال نیز به کاشمر منتقل شد. سرانجام شب دهم آذر 1316 رضا خان دستور قتل وی را عملی کرده و دور از چشم مردم کاشمر دفن کرد.و شهریور 1320 زمانی بود که برای اولین بار قبر این سید روحانی شناسایی و مشخص شد. تا انکه در سال 73 طی حکمی تولیت آرامگاه ساخته شده برای سید شهید به آیت الله واعظ طبسی واگذارشد. واین ابتدای راه آستان قدس رضوی برای شکوفایی این قطب فرهنگی استان بود.آرامگاهی که در عین معرفی سیره شهیدی وارسته و مبارز، مرکزی برای فعالتهای فرهنگی و مذهبی شهرستان کاشمر شد.که نمونه ی آن کتابخانه ی بزرگی با 250 هزار جلد کتاب، مجتمع فرهنگی و موزه اسناد شهید مدرس است.
آرامگاهی برای زیارت:
امام خمینی در سال 63 بعلت شخصیت قوی شهید مدرس و اهمیت زیاد به عملکرد سیاسی و دینی ایشان ،طی حکمی تاریخی بر بازسازی بنا مزار فرمان دادند.که تا قبل از آن عوام از شخصیت صاحب قبرساده ی شهید چیزی نمی دانستند. این بازسازی در سال 67 به اتمام رسید و بدست مقام معظم رهبری، رییس جمهور وقت به بهره برداری رسید و پس از آن در سال 73 ،طی حکمی ،تولیت آرامگاه به آستان قدس رضوی واگذار شد که پس از این واگذاری ساخت و ساز ارامگاه با جدیت بیشتری ادامه پیدا کرد. صحن ورواقهایی و نیز اتاقها ساخته شدند.و نهایتا کتابخانه ای به مجموعه اضافه شد که با حضور تولیت آستان قدس رضوی به بهره برداری رسید وبه این ترتیب خدمات فرهنگی هم در اینجا شکل گرفت. و به تدریج به لحاظ گستردگی خدمات فرهنگی ،به قطب فرهنگی منطقه هم تبدیل شد.
اجرای برنامه‌هاي متنوعي چون اقامه نماز جماعت ، قرائت ادعیه و جلسات سخنرانی با دعوت از مداحان و سخنرانان برجسته ، بزرگداشت سالگرد شهادت آیت ا... مدرس (ره) با حضور مسئولین کشوری ، مراسم شهادت و جشن میلاد ائمه اطهار (ع) ، مراسم عزاداری و سوگواري ابا عبد ا... الحسين (ع)، محافل شبي با قرآن ، تشکیل کلاسهای اوقات فراغت در ایام تابستان ، کلاسهای مهد الرضا و برگزاری نماز باشکوه عید سعید فطر به صورت متمرکز در سطح شهر کاشمر بخشی از این فعالیتها است.
در بخش عمرانی و تسهیلات رفاهی نیز به همت آستان قدس رضوی فعالیتهای چشمگیری در زیارتگاه شهید آیت ا... مدرس (ره) صورت گرفته ، که شامل مواردی چون: شروع طرح جامع مجتمع فرهنگی شهید آیت ا... مدرس (ره) ،احداث صحن جنوبی که شامل غرفات خانوادگی وسوییت های مجهز ، سه سالن اجتماعات جهت مراسم مختلف، محوطه سازی و ایجاد فضای سبز در صحن شمالی به جهت اسکان زائرین و آغاز احداث سالن چندمنظوره با مساحت 2 هزار مترمربع باهمكاري مجلس شوراي اسلامي درجوارمرقد شهيد آيت ا... مدرس(ره) می شود.
اقداماتی برای فرهنگ"
در بخش فعالیت های فرهنگی ، این موسسه سالانه بیش از دوهزاربرنامه فرهنگی ، ادبی و ورزشی برگزار می کند که عمده ی این برنامه ها اقامه نمازهای جمعه و جماعت سخن رانی و ادعیه خوانی، سوگواری های دهه محرم و صفر،گرامیداشت مناسبتها، برگزاری محافل قرآنی ، شب شعر ، نشست های معرفتی ، برپایی کلاس های قرآن و کارگاههای قصه گویی کودکان،چاپ و نشر محصولات فرهنگی، برگزاری جشنواره های فرهنگی و مذهبی توسعه فرهنگ کتابخوانی با داره چهار کتابخانه غنی حضرت حسین بن موسی طبس، شهید مدرس و حضرت امام رضا(ع) قائن و روستای شهیدپرور محمدآباد طبس،فعالیت مهدالرضا در شهرستان های طبس، کاشمر، بشرویه ،قائن و روستای محمد آباد طبس است.از جمله آمار ارائه شده در حوزه های کاری موسسه نیز می توان به موارد زیر اشاره کرد:در حوزه فرهنگ و هنر ادب و ورزش، برپایی 40 کلاس آموزشی با حضور 81 فراگیر و 230 برنامه درقالب جشنواره ،محفل ادبی و مسابقات کتابخوانی ، در حوزه دین و قرآن برپایی 605 محفل و کارگاه آموزش قران و تشکیل 25 کلاس آموزشی مهدالرضا با حضور 453 نوآموز، در بخش تبلیغات و شر با طراحی و چاپ 120 محصول فرهنگی ار جمله کتاب نشریه و بروشور و 18 مورد نمایشگاه و در قسمت تکریم زائر افتخار پذیرایی از 16میلیون زائر .و...
از جمله اقدامات فرهنگی اخیر موسسه نیز می توان به برگزاری مراسم اختتامیه دوره های مهدالرضا و نیز سومین همایش سفیران نور به مناسبت بزرگداشت مقام معلم با هدف ارتقای سطح علمی کارشناسان کتابداری و مربیان مهدالرضا گذری زد.
توقف در مسیر شهر بهشت
از مسیرهای مختلف که به سمت مشهد بیاییم،نمازخانه و مجتمع های رفاهی خواهیم دید که همه با معماری زیبا ، دل را زودتربه حرم دل ها نزدیک می کند. یک توقف کوتاه ، نماز و استراحت و حرکتی دوباره تا شهر بهشت...آستان قدس رضوی در مسیرهای منتهی به مشهد مقدس17 مجتمع فرهنگی رفاهی و نمازخانه میان راهی حضرت امام رضا در دیهوک وعشقاباد طبس،اسلامیه فردوس،فیض آباد، علی آباد، رباط پشت بام، دشت گلستان،بجستان،دامغان،بشرویه،مزدآوند احداث نموده و در واقع موسسه آستانه مبارکه حضرت حسین بن موس و آرامگاه شعید مدرس
از همان جا ، میزبان زائر ثامن الحجج است.
این مجتمع ها که به همت سازمان عمران و توسعه آستان قدس رضوی ساخته شده ضمن دادن اطمینان خاطر در مسیرتردد امکان ادای فرایض دینی و استراحت بین راهی را ایجاد و دارای امکاناتی نظیر سکوهای اقامتی موقت،فضای سبز پارک بازی و فروشگاههای عرضه مواد غذایی است.
حمزه سپهریان در خصوص برگزاری مراسمات مذهبی در موسسه و اثرات ان می گوید :
وقتی برای اولین بار برگزاری نماز عید فطر در ستاد نماز جمعه مطرح شد انتظار چنین استقبالی نمی رفت. بطوریکه امسال در ششمین سال اجرای خود استقبال به بیش از سی هزار نفر رسید و با چهارده کامیون فرش تمامی صحن مفروش استفاده شد .در بحث عزاداری های ماه محرم نیز از هیئات مذهبی برای عزادرای و پذیرایی دعوت می شود . امسال هم با توجه به سختی راه و فاصله زیاد در روز عاشورا ، 60 هیئت حتی با فاصله های صد کیلومتر از روستاهای اطراف وارد زیارتگاه شده ، ده دقیقه زمان برگزاری عزاداری در صحن را داشتند.که در سال جاری تقریبا بیست هزار نفر از مردم عزادار به استقبال این هیئات رفتند.
در شبهای قدرماه مبارک رمضان ، نیز تا چند سال قبل برنامه ای خاصی برگزار نمی شد . اما با شروع برنامه احیا از این مراسم هم استقبال خوبی شد . سال اول تنها مراسم در بقعه انجام می شد که با توجه به گستردگی و جمعیت زیاد مراسم در سالهای بعد مراسم در صحن زیارتگاه شکل گرفت. همچنین برگزاری جلسات دوره قرآن در ماه مبارک نیز فعالیت دیگری بود که امسال با حضورمنظم و طبق آمار با شرکت 250 نفر از روزه داران انجام می شد.که در آن ترتیل خوانی در جلسات جداگانه خواهران و برادران انجام می شود.سایر برنامه ها شامل برگزاری اولین مراسم سالگرد قمری شهادت شهید مدرس در 27 ماه مبارک رمضان، برگزاری دعای عرفه در سه سال گذشته همزمان با پنج نقطه دیگر در شهر، موسسه پذیرای جمعیتی حدود 4هزار نفر بود.از جمله مراسم دیگر می توان اعیاد و جشن های مذهبی نظیر دهه کرامت ونیز دعای کمیل و ندبه را نام برد.
به اعتراف مسئولین و مردم این مجموعه تبدیل شده به قطب فرهنگی منطقه و فعالیتهایش حتی شهرستان های اطراف از جمله بردسکن ،تربت حیدریه و کوهسرخ را پوشش می دهد. این نکته بسیار ارزشمند است که زیارتگاه یک شهید در شهری که زیارتگاه سه امام زاده رادر خود دارد چنین جایگاه فرهنگی محکمی پیدا کرده که البته این نشان از مدیریت والای فرهنگی استان قدس رضوی و نگاه بلند مسئولین را دارد .حتی می توان وسعت نذورات مردم برای این مکان مقدس را نتیجه این اقدامات فرهنگی دانست. به کمک افزایش همین فعالیتها و اجرای مراسمات بود که مردم به اینجا معرفت و ارادت پیدا کردند و مرتب نذر هیئات و پذیرایی مراسمات در اینجا کرده.و حاجت می گیرند و در برگزاری مراسم نیز همیشه حضوری فعال دارند.