مصاحبه معمی وند
وقتی طرح ها و تصویرها ُ رسالتی بزرگ دارند
الهه ارجمندی راد
"میان زیارت که می رسی، به تامل چشم می چرخانی به هنر این خانه.گویا هر نقش با معنایی ریخته شده و هر تکه کاشی را هنرمند خالقش ، با خلوص تمام و از ته ارادتش ، رنگ زده و معنا داده.اثر نور آیینه های اینجا تمام نشدنی ست.نورها در میان کتیبه های گنبد می چرخد و فضا پر می شود از تبرک آیات قرآن که در هر ایوان ، نقش زده شده است.
هنر تنها در آثار دیروز خلاصه نشده. تصاویر، نقوش و خطوط وزیبایی ها هنوز جریان دارد ، تفکردینی وخلاق امروزبه یاری زیبایی های سنتی آمده ست تا مفاهیم وزیبایی های دین پرو بال گیرد.
اینجا هر چشم جویای معنویت و زیبایی ، مهمان هنر ناب ایرانی ، اسلامی ست.چه در نوع سنتی آن در آینه و کاشی و کتیبه و چه در فکر ایده پرداز گرافیست و طراحی که او هم در قبال تبیین فرهنگ رضوی مسئول است. "
مصطفی معمی وند ،متولد 1362 است وعضو رسمی انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران. فوق دیپلم گرافیک دارد و ده سال می شود حرفه ای طراحی می کند.
هنرمند جوانی که چندین نمایشگاه پوستر و چهارچوب برگزار کرده و به نوعی او هم خادم امام است.طراحی بیلبرد ، پوستر و تابلوهای محیطی حرم از جمله تلاش های اودر این خانه ی معنویست.سری به سابقه کاریش که می زنیم می رسیم به فعالیت هایش در سازمان هنری شهرداری، همکاری مستقیم با ادره امور فرهنگی و سایر موسسات آستان قدس.
البته همکاری با کانون های مساجد مشهد ، مدیریت گردشگری شهرداری مشهد ،موسسه فرهنگی بیان هدایت نور ،نشریه کودکانه نورالهدی ،طراحی بیش از 200 عدد بیبلبرد با موضوع فرهنگی و مذهبی ،بیش از 50 عنوان جلد کتاب فرهنگی و مذهبی و 120 پوستر با موضوعات فرهنگی و مذهبی را هم باید به ان افزود."
فعالیت در حرم از پیشنهاد کاری کمیسیون تبلیغات آستان قدس در سال 87 زمانی که قرارداد کاری اش با شهرداری تمام شده بود ، شروع شد. سه سال خدمت مستقیم و حضور در حرم افتخاریست که که نصیب هرکسی نمی شود... فعالیت در اداره امور فرهنگی با طراحی پوستر و جلد کتاب .و پس از ان نیز سفارش های کاری مداوم ازهر یک از بخش های مجموعه حرم. نظیر موسسه خدمات مشاوره ای ، اداره علوم و قرآن و حدیث، طراحی پرتال آستان قدس، روابط عمومی و..."
- بعنوان سوال اول ، بازی رنگ و خط در طراحی شما چطور شکل می گیرد؟
= طراحی هم مانند خوشنویسی است.یک طرح دوبار تکرار نمی شود. در شرایطی ایده ای در ذهن شکل می گیرد، باید پرو بالش داد. و طوری آن را نشاند که اثرگذار باشد ونیازهنری مخاطب رابرطرف کند.گاها ممکن است طرحی از دید جامعه هنری ارزشمند باشد اما مورد استقبال جامعه ی مخاطب قرار نگیرد.و از طرفی طرحی دیگر بسیار حرفه ای باشد ولی در مخاطب اثری بسزا نگذارد و در عامه ی مردم رشد نکند.که شاید این به منیت در کار و عدم توجه به روح هنری اثربرگردد.
- واگر این هنر و خلاقیت در خدمت دین و نشان دادن زیبایی های آن باشد، چه اتفاقی می افتد؟
= در هنر دینی ،اثاری ماندگار خواهند شد که با رضایت و مدد خود ائمه شکل گیرد.طرح هایی که برای دل زده می شود وبر دل هم می نشیند. در این بین ، برای کارهایی که برای امام رضا انجام داده ام ارادت و حساسیت خاصی داشتم. بخصوص آن سه سالی که هرروز در فضای حرم مشغول بودم و معنویت آنجا، در روح اثارم تاثر داشت.
حرم امام متشکل از هنرهای تصویری زیبا و متفاوتیست. وتصاویر گرافیکی هم می تواند مکمل زیبایی کاش و اینه باشد. به نظر می رسد ساده کردن مفاهیم دینی، ایجاد ذوق و تامل در زائربا وجود تنوع در خطوط و رنگ ها ، رسالت یک طرح باشد اما نمی توان انتظار داشت یک اثر ،تمام وظیفه یک مجموعه را به تنهایی به دوش کشد و در ارائه پیام ،کامل و همه جانبه و مستقیم عمل کند.
اصولا حساسیت کار مذهبی سخت تر است. نباید و نمی توان کم کاری کرد.باید بتوان مفهوم دینی را به بهترین شیوه انتقال داد. تا بتوان حتی بوسیله ی آن مخاطب دین گریزرا نیزجذب و علاقه مند به پیام تصویر کرد.
- حالا این تصاویر و طرح ها در رابطه با زائر و مخاطب باید چطور عمل می کند؟
= زائر انتظار دارد اثری نو با حرفی جدید ببیند و مشابه سبک ان را در موسسات فرهنگی شهر خود ندیده باشد تا آن پیام و آن هنر را با خود ببرد.
طرح، جدیدترین اصول گرافیک را داشته باشد. تکرار نقش ها و ایده های قبل در آن نباشد. در این صورت بی هیچ تامل وتاثیری راحت از کنار آن خواهد گذشت.از طرفی طرح و ایده اگر کامل به زیبایی ارائه شود شاید زائر در نگاه اول ان را درک نکند. اما پس از مدتی این سبک را می پسندد و برایش تکراری نیز خواهد شد. این نشانه ی رشد بعد بصری مخاطب است که وظیفه هنرمند و مسئواین فرهنگی را در ادامه کار سنگین تر می کند.
- و در این بین ، نقش موسسات فرهنگی دربکارگیری هنر در تبیین فرهنگ رضوی کجاست؟
= با وجود محدودیت هایی که در کارهای دینی وجود دارد ، می توان گفت استان قدس در بین سایرموسسات فرهنگی در این مسیرپیشگام بوده است. اما بطور کلی سختی کار درفعالیت فرهنگی و دینی برمی گردد به پذیرش خواسته ی تمام مخاطبین که این امر غیرممکنیست. باید در انتقال و تبیین فرهنگ رضوی، مخاطبین را دسته بندی و از هم جدا کرد.باید بتوان هم برای زائر عامه و کم سواد پیام داشت و هم یک مسلمان فرهیخته و دانشمند ازکشوری دیگر..باید این جسارت را داشت سطح خواسته مخاطب را بالا برد و نیاز تمام سلایق را تامین کرد.که البته کار دشواریست.
- و سوال آخر : در زیارت از امام خود ،چه خواسته ای دارید؟
= بزرگی می گوید :نیکوست از عالم آل محمد ، گوشه ای از علم ایشان را طلب کنیم. من نیز همیشه خواسته ام این است علم و هنرم افزون شود تا بهتر آن را برای بیان زیبایی ها و معارف دین به خدمت بگیرم.